ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ (ಶಾಂತಿ) (SHANTI) Act - 2025

ಸುದ್ದಿ : ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ (ಶಾಂತಿ) ಮಸೂದೆ, 2025 ಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

• ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ, ಸಮಗ್ರ ಶಾಸನವಾಗಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಏಕೀಕೃತ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ , ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು 1962 ರ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಕಾಯ್ದೆ (AEA) ಮತ್ತು 2010 ರ ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಗಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ (CLNDA) ಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.

ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು 

ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ : 

• ಇದು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು, ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮಗಳು ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಿರುವ ಯಾವುದೇ ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ:
• ಸ್ಥಾವರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನದ ತಯಾರಿಕೆಯಂತಹ ಆಯ್ದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು;
• ಅಂತಹ ಮಿತಿ ಮೌಲ್ಯದವರೆಗೆ ಯುರೇನಿಯಂ -235 ಅನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಇತರ ನಿಗದಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಬಳಕೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಅಥವಾ ವಿಲೇವಾರಿ.
• ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ವಿಕಿರಣಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಥೋರೈಸೇಶನ್ ಪಡೆಯಬೇಕು.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು

• ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ-ಚಕ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
• ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುಗಳ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ, ವ್ಯಯಿಸಿದ ಇಂಧನದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (ಎಇಆರ್ಬಿ)ಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನ :

• ನಿಯಂತ್ರಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
• ಎಇಆರ್ಬಿಯನ್ನು 1983 ರಲ್ಲಿ ಎಇಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಕಾರ್ಯಾಂಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪರಮಾಣು ಸುರಕ್ಷತೆ, ವಿಕಿರಣ ರಕ್ಷಣೆ, ತುರ್ತು ಸನ್ನದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ನಾಗರಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟು :

• ಪರಮಾಣು ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮಿತಿಗಳು: ₹ 3,000 ಕೋಟಿ (ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾವರಗಳು), ₹ 1,500 ಕೋಟಿ (ಮಧ್ಯಮ), ₹ 100 ಕೋಟಿ (SMRs).
• ಪರಮಾಣು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೊರುತ್ತದೆ.
• ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ (ದೋಷಯುಕ್ತ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಸಿಎಲ್ಎನ್ಡಿಎ, 2010 ಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ).

ವಿದ್ಯುತ್-ರಹಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ :

• ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಂತಿಯುತ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ :

• ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪರವಾನಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಲು, ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ರಚನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಂಶೋಧನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸಗಳಂತಹ ಸೀಮಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವಾಧೀನ ಹಕ್ಕುಗಳು :

• ಪರಮಾಣು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ವಾಧೀನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ವಿವಾದ ಇತ್ಯರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ :

• ವಿವಾದಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಪರಿಹಾರ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರಮಾಣು ಹಾನಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ :

• ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮಯೋಚಿತ ತೀರ್ಪನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೀಸಲಾದ ಆಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರಿಹಾರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ :

• ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿದೇಶಿ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ ನಿಬಂಧನೆ : 

• ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಕಾಯಿದೆ 2003ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಕುರಿತ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ.

ಪರಮಾಣು ವಲಯವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಏಕೆ?

• ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಳ: ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯು ಸುಮಾರು 3% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಮಾಣು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 8.78 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ ಆಗಿದೆ.
• ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕ್ರೋಢೀಕರಣ: ಖಾಸಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಬಂಡವಾಳದ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
• ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ: ಉದಾ: ಮೂಲತಃ 2010 ರ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಲ್ಪಾಕ್ಕಂನಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲಮಾದರಿ ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಣಾಯಕತೆಯನ್ನು ತಲುಪಿಲ್ಲ. 
• ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರವೇಶ: ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪ್ರವೇಶ